Podmiot:
Uniwersytet Śląski w Katowicach we współpracy z: Uniwersytet Zielonogórski, Uniwersytet Wrocławski, SWPS z Wrocławia i LunAres Research Station
Na czym polega eksperyment?
Eksperyment bada dobrostan psychiczny astronautów podczas misji kosmicznych, koncentrując się na ich stanie emocjonalnym, wydajności pracy i interakcjach zarówno ze środowiskiem, jak i technologią na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. W tym samym czasie testowany jest zakres przydatności badań prowadzonych w środowiskach analogowych do wnioskowania o uczestnikach prawdziwych misji kosmicznych. W badaniach wykorzystywane są wywiady, kwestionariusze psychologiczne i wideo-dzienniki, które pozwalają śledzić doświadczenia i samopoczucie astronautów podczas całej misji.
Dlaczego to ważne?
Misje kosmiczne są wymagające, a izolacja i środowisko kosmiczne mogą wpływać na psychikę, zdrowie i efektywność pracy członków załogi. Zrozumienie tych wpływów jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i sukcesu misji, szczególnie długoterminowych. Celem badania jest identyfikacja wzorców psychicznego funkcjonowania astronautów, co pozwoli na lepsze dostosowanie wsparcia psychologicznego, zwłaszcza w momentach krytycznych.
Status
Eksperyment AstoMentalHealth składał się z dwóch komponentów, naziemnego - analogowa misja lustrzana w habitacie LunAres w Pile - oraz realizowanego podczas misji IGNIS na ISS. Oba komponenty zostały pomyślnie przeprowadzone, zakończono już wszystkie pomiary typu post-mission. Badania zostały zrealizowane w podobnym, choć nieidentycznym czasie. Podczas komponentu kosmicznego, ze względu na przedłużenie pobytu astronautów na ISS, zrealizowano więcej pomiarów niż pierwotnie zakładano. Obecnie trwa analiza wyników i ich opracowywanie w postaci artykułów naukowych.
Plany
Przedłużony pobyt astronautów na ISS pozwolił zgromadzić większą liczbę pomiarów niż pierwotnie planowano, co zwiększyło wartość naukową projektu. Obecnie trwa analiza wyników, a pełne opracowanie i publikacja rezultatów potrwają do około pięciu lat.
Lepsze poznanie wpływu długotrwałego pobytu w kosmosie na psychikę człowieka to ważny krok w kierunku bezpieczniejszych misji załogowych. Wyniki projektu AstroMentalHealth mogą wesprzeć rozwój metod monitorowania zdrowia psychicznego astronautów oraz ich przygotowania do przyszłych misji, stanowiąc istotny wkład polskich naukowców w rozwój technologii i badań kosmicznych.
Część eksperymentalna została zakończona. Zrealizowano zarówno komponent kosmiczny jak i naziemną misję lustrzaną w habitacie LunAres oraz wszystkie pomiary typu post-mission. Projekt przeszedł z etapu zbierania danych i wstępnego opracowywania wyników do etapu intensywnej analizy, interpretacji i przygotowywania publikacji naukowych. Przekazano raport końcowy do ESA, trwa opracowywanie raportu naukowego. Wyniki eksperymentu mogą znaleźć zastosowanie we wsparciu osób pracujących w warunkach ekstremalnych tj. uczestnicy wypraw polarnych, medycy, żołnierze, ratownicy, sportowcy i inne osoby przygotowujące się do długotrwałej izolacji lub ekspozycji na stres środowiskowy. Projekt stał się również podstawą kolejnych działań naukowych i grantowych realizowanych przez zespół badawczy. Naukowcy mają nadzieję, że zebrana wiedza przełoży się na działania selekcyjne, szkoleniowe i projektowanie procedur wsparcia astronautów. Kluczowe jest odpowiedzenie na pytanie o przydatność stosowania metod analizy emocji obserwowalnych na twarzy oraz narracji o doświadczeniach i odczuciach, do zautomatyzowanego monitoringu dobrostanu psychicznego podczas lotów kosmicznych.
Korzyści płynące z eksperymentu
Wnioski mogą pomóc w opracowaniu skuteczniejszych metod wsparcia psychicznego dla osób pracujących w ekstremalnych warunkach zarówno w kosmosie, jak i na Ziemi. Badając, jak izolacja i zamknięcie wpływają na zdrowie psychiczne, można opracować lepsze metody monitoringu i interwencji, a przez co wspierać radzenie sobie ze stresem i izolacją u osób pracujących w różnych zawodach wysokiego ryzyka.
status: czerwiec 2026
